Zegarki automatyczne – przewodnik dla początkujących

Tagi: Technologie i pojęcia

29.9.2026 | 6 MIN

Od pewnego czasu zerkacie w stronę zegarków, może macie już kilka podstawowych modeli kwarcowych, wiecie, co oznaczają poszczególne poziomy wodoszczelności, potraficie ustawić zegarek i... powoli nadchodzi moment, by wskoczyć o poziom wyżej. Pierwsze automaty. Dla tych, którzy nie mają jeszcze żadnego doświadczenia, przygotowaliśmy kilka podstawowych rad. Na co warto się przygotować przed zakupem?

Dla bardziej zaawansowanych przygotowaliśmy osobny artykuł, w którym staramy się odpowiedzieć na wszystkie pytania dotyczące zegarków mechanicznych i automatycznych:

6.6.2024
FAQ: Zegarki mechaniczne i automatyczne – Najczęściej zadawane pytania

W skrócie: jak działają automaty?

Zegarki automatyczne działają w pełni mechanicznie, więc do pracy nie potrzebują baterii. Mechanizm jest więc znacznie bardziej złożony i składa się z dziesiątek, a nawet setek drobnych elementów. Jednym z najważniejszych jest sprężyna napędowa, która w zasadzie „magazynuje” energię, a podczas rozwijania napędza cały mechanizm. Sprężynę nakręca się ręcznie przy pomocy koronki (to ten „guzik” na zewnątrz koperty, którym ustawia się także czas), a w automatach w naciągu pomaga również ruch waszego nadgarstka.

Energia przechodzi z nakręconej sprężyny (największy element po prawej) i napędza cały mechanizm. Źródło: Animagraffs

Wszystkie zegarki automatyczne są mechaniczne, ale nie wszystkie zegarki mechaniczne są automatyczne. Różnica polega na zdolności automatów do naciągania sprężyny także ruchem nadgarstka, podczas gdy zegarki czysto mechaniczne musicie nakręcać ręcznie koronką, inaczej nie będą chodzić.

Na tylnej stronie mechanizmu automatycznego znajduje się rotor – półkoliste obciążenie, które podczas ruchu nadgarstka obraca się i na bieżąco dociąga sprężynę (automaty często mają przeszklone dekle, czyli tylne wieczka, i to właśnie rotor jest pierwszą rzeczą, którą najpewniej zauważycie). Dzięki temu zegarek ma wystarczająco energii do pracy bez konieczności codziennego ręcznego nakręcania.

Marka Oris na przykład używa czerwonego rotora.

Czas, przez który w pełni nakręcony zegarek będzie pracował, nazywa się rezerwą chodu i jej długość różni się w zależności od modelu. W podstawowych automatach to około 40 godzin, ale znajdziecie też dłuższe. Na przykład niektórzy szwajcarscy producenci słyną ze stosowania werków z rezerwą chodu 80 godzin. Pamiętajcie jednak, że jeśli zostawicie zegarek automatyczny na kilka dni, po prostu się zatrzyma (co nie jest niczym złym i mu nie szkodzi).

Zegarki Orient Star często otrzymują praktyczny wskaźnik rezerwy chodu, abyście mogli w ciągu dnia kontrolować stan energii waszego zegarka.

Co warto wiedzieć o automatach

Jeśli byliście przyzwyczajeni do noszenia wyłącznie zegarków na baterię, kilka faktów może was zaskoczyć.

Najczęściej zaskakuje to, że zegarki automatyczne nie są tak precyzyjne jak te na baterię (inaczej mówiąc: kwarcowe).

Tak, są mniej dokładne, mimo że bywają wielokrotnie droższe. To jednak zupełnie inna, znacznie, znacznie bardziej skomplikowana zasada działania mechanizmu i w przeciwieństwie do kwarców zegarki mechaniczne mogą po was nosić jeszcze wasze dzieci czy wnuki.

Podczas gdy zegarki kwarcowe notują odchyłkę rzędu kilku sekund w skali miesiąca, w mechanicznych jest to kilka sekund na dobę. W zupełnie podstawowych werkach dzienna odchyłka 20–40 s jest czymś normalnym (oczywiście wszystko zależy od typu i klasy mechanizmu, certyfikacji dokładności itd.).

Podstawowe, ale przystępne i niezawodne werki stosuje na przykład Citizen.

Jeśli więc nosicie automat codziennie, polecam – w zależności od dokładności waszego werku – raz lub dwa razy w tygodniu lekko doregulować czas. Pamiętajcie też, że im pełniej nakręcony mechanizm, tym zwykle jest dokładniejszy. Dlatego choć zegarek codziennie się dociąga ruchem nadgarstka i jest w pracy, od czasu do czasu dociągnijcie go też koronką. Spokojnie, sprężyny przypadkowo nie przekręcicie ani nie zerwiecie – każdy nowoczesny producent ma to przewidziane. ;)

Poza tym z automatami unikałabym wymagających prac – w środku jest naprawdę wiele drobnych, wrażliwych elementów, więc w porównaniu z kwarcami są bardziej podatne na uszkodzenia (zanim chwycicie za młot udarowy, zdejmijcie zegarek).

Jeśli chcecie, aby wasz zegarek naprawdę był przekazywany z pokolenia na pokolenie i długo oraz niezawodnie działał, trzeba będzie raz na jakiś czas odwiedzić zegarmistrza. Większość producentów podaje interwał serwisowy co 3–5 lat. Informację tę łatwo znaleźć w instrukcji zegarka.

Czy ustawianie różni się czymś od zegarków na baterię?

Na pierwszy rzut oka zegarki automatyczne ustawia się tak samo jak większość modeli kwarcowych – za pomocą koronki ustawicie czas i datę lub inne funkcje (w zegarkach mechanicznych nazywa się to „komplikacjami”).

Zegarek automatyczny z komplikacją daty i chronografu (na zdjęciu Certina DS Podium).

Jedyna różnica jest taka, że mechanizm jest wrażliwszy, dlatego warto trzymać się zaleceń producenta. Na przykład nie zaleca się przestawiania daty w czasie, gdy mechanizm sam przygotowuje się do jej zmiany, ponieważ może to doprowadzić do uszkodzenia werku. Dlatego podczas ustawiania daty trzymajcie wskazówki w dolnej części tarczy.

Jeśli w tym miejscu macie wątpliwości, o podstawowym ustawianiu zegarka i poszczególnych pozycjach koronki przeczytacie w poniższym artykule:

29.1.2024
Jak ustawić godzinę i datę oraz jak prawidłowo manipulować zegarkiem

Gdy już ustawicie zegarek, w tzw. pozycji zerowej (koronka dociśnięta do koperty) kilkukrotnie obróćcie koronkę do góry, czyli w stronę godziny 12 (ok. 20 razy). Dzięki temu zegarek będzie gotowy do codziennego noszenia, a rotor zadba o dalszy naciąg podczas ruchu nadgarstka.

Podczas nakręcania staramy się palcem wskazującym wywierać lekki nacisk przeciwnie do kciuka, aby zrównoważyć nacisk wywierany na koronkę z góry. Najlepiej zdejmijcie zegarek z nadgarstka do ustawiania i dociągnięcia, by nacisk na koronkę był równomierny. Zalecamy też każdego ranka przed założeniem nakręcić go 10–15 obrotów.

Jeśli jesteście właścicielami zegarka nurkowego z zakręcaną koronką, przed jakimkolwiek ustawianiem i nakręcaniem najpierw ją odkręćcie, a po zakończeniu ponownie zakręćcie, aby do zegarka nie dostała się wilgoć ani woda.

Dobry zegarek mechaniczny nie musi być drogi

Jeśli znajomi (albo i nieznajomi z internetu) zasugerowali wam, że jedynymi porządnymi zegarkami mechanicznymi, które warto kupić, są Rolexy lub Omegi – nie słuchajcie ich.

Prawdziwe zegarkowe doznania dadzą wam niemal każde mechaniki, które odpowiadają wam wzorniczo i stylowo. A jeśli chodzi o jakość, także bardziej „ludowe” marki są sprawdzone przez lata i klientów – i my, sprzedawcy, z czystym sumieniem je polecamy.

Ja osobiście najchętniej jako kandydatów na pierwszy automat polecam Seiko 5 (tak zresztą charakteryzuje je sam producent). Podstawowy, łatwy w serwisowaniu werk, zwiększona wytrzymałość i sportowe wzornictwo czynią z nich jeden z najbardziej uniwersalnych wyborów.

Podobnie jest choćby z zegarkami marki Orient – klientów w pierwszej kolejności prowadzę do modeli Kamasu czy Mako (jeśli interesują ich bardziej sportowe, wytrzymałe automaty w stylu diverów) lub do legendarnych garniturowych Orient Bambino.

Przystępne cenowo automaty niedawno do swojej oferty dodało też nowoczesne Casio, a ich automatyczne Casio Edifice słusznie odniosły duży sukces.

A długoletnią stałą pozycją pozostają także zegarki Citizen Tsuyosa.

Szwajcarzy wyceniają swoje automaty nieco wyżej niż Japończycy. Ale kilka modeli, które jako pierwsze automaty chętnie polecamy w naszym sklepie jako idealne, znajdziecie na przykład u Tissota (możecie sięgnąć po kultowe PRX, a a za około 3 000–3 500 zł kupicie na przykład elegancki Tissot Classic Dream Powermatic 80 z tym samym werkiem i 80-godzinną rezerwą chodu).

9.1.2026
Tissot Classic Dream Powermatic 80 – prezentacja. Dlaczego są aż tak zaskakująco dobre?

Zegarków automatycznych nie trzeba się bać. Nie są co prawda tak bezobsługowe jak bardziej przystępne zegarki kwarcowe, ale za tę odrobinę troski i zaangażowania odwdzięczą się słynną „duszą zegarka”. Mechaniki zyskują ją moim zdaniem właśnie dlatego, że wymagają waszej uwagi. Powstaje wtedy między wami więź, którą za 50 lat będziecie tłumaczyć „wartością sentymentalną”, jaką mają dla was te zegarki. :)

Jesteście początkujący i zabrakło wam w artykule jakiejś podstawowej informacji? Nie bójcie się odezwać w komentarzach!

Źródła zdjęć: Hodinky 365, zdjęcie wprowadzające: AI

Może was też zainteresować:

7.6.2024
Zegarki mechaniczne i automatyczne – Wszystko, co musisz wiedzieć

3.9.2024
Komplikacje zegarków mechanicznych